Không phải vì bạn thiếu sót, cũng không phải vì bạn chưa đủ tốt. Ngoại tình, xét đến cùng, là kết quả của cả một hành trình nứt nẻ trong im lặng mà đối phương không muốn hàn gắn.
Ngoại tình chưa bao giờ là một khái niệm đơn giản. Đằng sau hai chữ tưởng như quen thuộc ấy là vô cùng sắc thái thái thương, từ sự phản bội có thể xác định đến những rung động tình cảm âm thầm mà nhiều người còn khó gọi tên.
Ngoại tình thần thoại hay có thể xác định, đâu là nỗi đau lớn hơn?
Nhiều người mặc định chỉ khi có quan hệ mới được xác định là ngoại lệ . Thế nhưng trên thực tế, không ít người lại cảm thấy đau đớn hơn khi biết bạn đời dành sự thân mật về mặt cảm xúc cho một người khác, dù giữa họ chưa từng chạm vào nhau.
Theo ThS. Tâm lý, nhà báo Công Vinh, một phút sa ngã về thể xác đôi khi được xem như “phút yếu lòng” vi phát. Còn lại sự gắn bó cảm xúc lại Phản ánh một mối liên kết sâu sắc hơn, thậm chí chí đã trở thành thành nhu cầu chia sẻ thường xuyên có thể thiếu.
Điều tạo ra nhiều người sâu sắc nhất trong câu chuyện ngoại tình không chắc chắn là những gì đã xảy ra giữa hai người kia, mà cảm giác thứ vốn chỉ dành riêng cho mình nay đã được chia sẻ cho người khác. Có người sẵn sàng chấp nhận san sẻ tiền bạc, thời gian, nhưng tuyệt đối không thể thứ hai cho công việc tình cảm vợ chồng được “làm từ thiện” cho một ai đó.
Ngoại tình đôi khi khởi nguồn từ sự xa cách trong cảm xúc.
Vì sao một cuộc hôn nhân “đầy đầy” vẫn có thể xảy ra tình huống ngoại lệ?
Một nghịch lý được ThS. tâm lý Minh Red đề là ngoại lệ tình huống hiện tại cũng xuất hiện trong một cuộc hôn nhân bất ổn. Có những người vẫn còn gia đình, công việc và đời vật chất tương đối đầy đủ nhưng vẫn tìm kiếm một kết nối bên ngoài.
Theo cách giải quyết từ “Thuyết giãn nở bản thân”, con người luôn có nhu cầu mở rộng năng lượng, bản sắc và trải nghiệm của chính mình. Ở giai đoạn đầu của tình yêu, sự mới mẻ tạo ra cảm giác hưng phấn mạnh mẽ, liên quan đến mạch khen thưởng và dopamine trong não.
Khi bước nhân bước vào giai đoạn ổn định, những điều từng mới mẻ sẽ dần trở nên quen thuộc. Một số người có thể cảm thấy bản thân bị kẹt trong những trò chơi quen thuộc và từ đó Yên sinh nhu cầu tìm lại một phiên bản khác của chính mình.
Ngoại tình trong trường hợp này có thể trở thành một “đường tắt” để tìm kiếm giác giác mới mẻ. Người thứ ba mang đến một thế giới khác, những trải nghiệm khác và cách nhìn khác về bản thân, từ đó tạo nên cảm giác giác như cá nhân đang sống lại một phần căn hộ từng bị bỏ quên.
Tuy nhiên, sự hưng phấn này khó duy trì mãi. Khi mối quan hệ mới cũng trở nên quen thuộc và cảm giác mới lạ giảm xuống, khoảng trống bên trong có thể tiếp tục xuất hiện.
Sự đột phá từ một mối quan hệ ngoài luồng có thể tạo ra cảm giác hưng phấn.
Ngoại tình lạ khi được quyết định phát hiện
Truyền thông hay khắc họa ngoại tình như một hành vi bốc đồng, nhưng tâm lý học lâm sàng lại sẵn sàng cho rằng ngoại trừ tình huống là điểm kết thúc của một đoạn văn sâu âm thanh. Theo Tiến sĩ John Gottman, những tín hiệu nhỏ như một tiếng thở dài, một ánh nhìn nếu bị bỏ trống lâu ngày sẽ tích tụ thành “đứt hồng vi mô”, Đưa một người vào cảnh cô đơn ngay trong chính tổ ấm.
Khi cảm giác cô đơn trong hôn nhân kéo dài, hàng rào phòng bảo vệ tâm lý của một người sẽ suy yếu, tạo họ dễ rung động trước một sự quan tâm nhỏ bé từ bên ngoài. Ở Việt Nam – nơi mà cảm xúc căng thẳng được xem nhẹ hơn trách nhiệm vật chất, ngoại tình đôi khi trở thành lối thoát cho những nỗ lực kết nối đã lâu không được đáp lại.
Dù xuất hiện từ sự cô đơn hay giai đoạn khởi sắc, người được chọn ngoại tình vẫn phải đảm bảo trách nhiệm cho tổn thương sâu sắc mà họ gây ra. Để né tránh giác giác bậc thang, tâm trí con người thường tự kích hoạt cơ chế “bất hòa nhận thức”, hợp lý hóa hành vi ngoại tình bằng những lý do như “chỉ là phút nói nắng” hay đánh bại lỗi ngược cho sự vô tâm của bạn đời.
Điều độ hiểu được nguyên nhân tâm lý sau ngoại trừ tình huống chỉ giúp giải quyết cách hành động vi nó hình thành, chứ không cố gắng xóa bỏ trách nhiệm cá nhân của người trong cuộc chiến. Bởi lẽ, giữa vô số và lựa chọn, họ vẫn có thể lựa chọn đối thoại bình tĩnh về sự bất mãn thay vì che giấu và bước vào một mối quan hệ ngoài luồng.
Ở lại hay rời đi sau khi phát hiện bạn đời ngoại tình?
Không phải ai phát hiện bạn ngoại tình cũng chọn chấm dứt ngay lập tức, và quyết định ở lại cũng là một hiện tượng tâm lý phổ biến chứ không độc thoại. Cú sốc từ tình huống được ví như một chấn thương tâm lý hậu phản bội (PISD), khiến không bộ liên tục rơi vào trạng thái cảnh giác, nghi ngờ, ngay cả lúc trong lòng hình ảnh bởi những cơn ác mộng xâm nhập.
Sau ngoại tình, người bị bội bội có thể thoải mái giữa mong muốn rời đi và nhu cầu giữ lại mối quan hệ.
Theo “Thuyết núi bó”, nỗi sợ hãi bị bỏ rơi đôi khi mạnh hơn cả mong muốn trừng phạt hay rời xa, khiến nhiều người lựa chọn bám víu vào chính người gây tổn thương cho mình. Tại Việt Nam, áp lực “giữ lửa gia đình” và tư tưởng “vì con cái” càng khiến nhiều phụ nữ lựa chọn ở lại dù nội tâm vẫn đang gồng mình chịu khó dư chấn của cuộc ngoại tình.
Tái thiết niềm tin sau nứt nụ nhân làm người thứ ba
Với những cặp đôi lựa chọn ở lại sau ngoại tình, việc khôi phục niềm tin không đến từ lời hứa mà là một chuỗi hành động bền bỉ mỗi ngày. Mô hình “Ngôi nhà mối quan hệ Vững chắc” của Gottman mẹo ý 3 giai đoạn như sau:
- Lỗi bằng sự minh bạch tuyệt đối
- Đồng bộ hóa để cùng hiểu nguyên nhân gốc dẫn đến ngoại lệ
- Gắn lại các mối quan tâm có thể xác định được.
Suy cho cùng, quá trình ngoại cảnh không nhắm hành động đưa mối quan hệ trở về nguyên trạng ban đầu. Đây là quá trình xây dựng một nền tảng mới, trưởng thành và chân thực hơn cho một cuộc hôn nhân đã từng rạn nứt.
